تبلیغات
...تاریخ اردکان... - مشهدگ خرانق
اردکان یونان کوچک شاد باش ... ... تاابد سر زنده وآباد باش

مشهدگ خرانق

نویسنده :EHSAN A.A
تاریخ:شنبه 10 تیر 1391-11:23 ق.ظ

 


مشهد در لغت اسم مکان بوده و به معنی محل شهادت آمده است و معروف‌ترین مکانی که در این خصوص اسمی از آن به‌میان آمده است، محل شهادت حضرت علی بن موسی الرضا(ع) می باشد. ولی مکان‌های دیگری هم هست که به آن محل شهادت یا مشهد گفته می‌شود. مانند مشهد اردهال که محل شهادت جمعی از فرزندان امام موسی بن جعفر(ع) می‌باشد.

ولی چرا به این مکان در خرانق مشهدگ گفته می شود؟ اوّل باید دقت کرد که این اسم گاف گرفته و این به‌نشانه‌ی کوچک شماردن آن می باشد. حال می ‌تواند بخاطر دوم بودن آن نسبت به مشهد مقدس باشد یا حتی کوچک‌ بودن آن باشد.

ولی در این بنای خشتی که یک چهارطاقیِ گنبددار دارد، وجود دو ایوان شرقی و غربی به چه معناست؟ این مکان محل شهادت کیست و یا فلسفه‌ی وجودی این بنا چه می باشد؟

به اسناد تاریخی و بر اساس کتاب‌هایی چون «یادگار یزد»، این مکان محل نمازگاه حضرت امام علی بن موسی الرضا علیه السلام، ثامن الائمه -« 153-202 هـ.ق»- می‌باشد. در سفر خود از مدینه به مرو، در این مکان نزول کرده و نماز گذاشته‌اند.

براساس سنگ خاکستری رنگی که در این مکان نصب بوده است (در سال 1383 ربوده شده است.) به ابعاد 27×29 سانتی‌متر، به‌سمت قبله، واقع بر دیوار جنوبی (به جای محراب)، به خط نسخ عبارت مورخ 505 هجری بر آن حک شده بوده.

علی سپهری، دو نکته قابل اهمیت این سنگ را یک قدمت آن می‌داند که متعلق به قبل از حاکمیت شیعه در زمان صفوی است و دیگر زبان فارسی آن می‌باشد.

متن کامل کتیبه به این شرح است:

                     لااله الاالله

محمد رسول الله

                                 امیر المومنین

                           به‌تاریخ سنه ست و تسعین و مائه «196» علی بن موسی الرضا(ع)
                           این‌جـا رسیده است و در این مشهـد فـرود آمـد، مقـم کرد و به‌تاریـخ
                           سنه اثنی و تسـعـین و خمسائه «592» مشهد خـراب بود و از جهد
                           (؟)بوبکر بن علی ابی نصر رحمه الله فرمودند و به‌دست ضعیف پرگناه
                           یوسف بن علی بن محمد بنا واکرده شد. خدایا بر آن‌کس رحمت کن
                           که یک‌بار قل هوالله به‌اخلاص در کار آنک فرمود کرد و آنک خواند.
                                                                              
[کتـبه یوسـف بـن علی بن محمـد
                                                                                                         فی شهر ربیع الاول سنه خمس و
                                                                                                         تـسـعــیــن و خـمـس مــائـه 595]

از این کتیبه بر می‌آید که قبل از حضور حضرت رضا(ع)، این مکان محل شهادت یا مشهدگ نامیده می‌شده است و چه‌کسی در آن به شهادت رسیده است مشخص نیست. از شواهد مشخص است که این مکان در نزدیکی قبرستان خرانق ساخته شده بوده و با این تاریخ می‌توان گفت که کاروانسرای شاه عباسی خرانق در مجاورت آن ساخته‌شده و به‌خاطر اهمیت مکانی و یا قبرستان روستا این بنا تخریب نشده است. ولی در کل می‌تواند یک مقبره باشد، حال متعلّق به چه‌کسی مشخص نیست.

در این‌جا نکته‌ای دارای اهمّیّت است که می‌توان این‌گونه به آن اشاره کرد؛ از قرن چهارم هجری در ایران شاهان و یا والیان ولایات ایران شروع به ساخت مقابر نمودند و هم‌چنین مکان‌هایی که به‌عنوان نمادهایی اسلامی برای شهرها  بودند و یا نشان‌هایی توجه را به‌سمت این مقابر جلب می‌کرد، مانند میل‌ها و برج‌ها و حتّی قسمتی از مساجد را که می‌توان به مقبره‌ی قابوس بن وشمگیر در گنبد کاووس اشاره کرد.

ولی قبل از قرن سوم هجری، کم‌تر مکانی را به‌عنوان مقبره و یا محل دفن می‌توان دید و اگر این بنا براساس نوشته‌های این سنگ متعلق به قبل از سال 196 هجری قمری باشد، چرا نه‌توان گفت این بنا بیش از 1234 سال قدمت دارد و حتی اگر تاریخ تعمیر آن را مدّ نظر بگیریم این بنا قدمتی بالغ بر840 سال دارد. به‌دلیل نداشتن معماری و یا تزیینات خاص، می‌توان این‌گونه گفت که این بنا از نظر تاریخ باید دارای اهمیت باشد و به‌جاست مورد توجه قرار گیرد.

متأسفانه تا سال 1387 و بعد از آن (سال 1389) که این بنا توسط میراث فرهنگی شهرستان اردکان کاملاً تعمیر شد، مردم محلی برای تعمیر آن هزینه‌ای را تقبل نکردند و فکری برای بازسازی آن ننمودند؛ در حالی که محل دفن خادم امام رضا(ع) به‌همت اوقاف، به یک زیارت‌گاه باشکوه تبدیل شده است. سوالات در این مورد زیاد است. از این بحث می‌گذریم. این بنا تاکنون برای ثبت در آثار ملی فرستاده نشده است و می‌توان گفت برای میراث استان ناشناخته است با اینکه در اسناد تاریخی از آن نامی به میان آمده است.

باز در این‌جا از دهیاری خرانق و نیز میراث فرهنگی اردکان تشکر باید کرد که این مکان را بازسازی کرده‌اند.

 

منابع:

-  «یادگارهای یزد»، جلد اول.

-  «تاریخ اردکان»، جلد دوم.












داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
foot pain heel
دوشنبه 5 تیر 1396 10:38 ق.ظ
You can definitely see your enthusiasm in the work you write.
The world hopes for more passionate writers such as you
who aren't afraid to mention how they believe. All the time go after your heart.
richardabsalon.soup.io
دوشنبه 1 خرداد 1396 01:36 ب.ظ
Pretty! This was an incredibly wonderful article.
Thank you for providing this info.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر